Σταύρος Ψυλλάκης
Σταύρος Ψυλλάκης
Βιογραφικό

Ο Σταύρος Ψυλλάκης γεννήθηκε στα Χανιά το 1954.

Είναι σκηνοθέτης ντοκιμαντέρ. Οι ταινίες του ξεκινούν από αυτό που δεν φαίνεται στο βιογραφικό ενός προσώπου. Γεννιούνται μέσα από συναντήσεις με ανθρώπους και αναζητούν την ουσία μιας ζωής. Έχουν χαρακτηριστεί υπαρξιακά δοκίμια. Το έργο του συνομιλεί σιωπηλά με τα λόγια του Αργύρη Χιόνη: «Ό,τι περιγράφω, με περιγράφει».

Σπούδασε Ηλεκτρολόγος Μηχανολόγος Μηχανικός στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (1978). Στη συνέχεια φοίτησε στη Σχολή Σκηνοθεσίας Ε. Χατζίκου στην Αθήνα (1987) και, με υποτροφία του γαλλικού κράτους, συνέχισε τις σπουδές του στο Ανθρωπολογικό Ντοκιμαντέρ στα Ateliers VARAN στο Παρίσι (1988).

Έχει τιμηθεί, μεταξύ άλλων, με το 1ο Βραβείο Ταινίας Τεκμηρίωσης της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου για την ταινία Άλλος Δρόμος Δεν Υπήρχε (2010), με τον Χρυσό Αλέξανδρο για τη συνολική προσφορά του στην τέχνη του ντοκιμαντέρ στο 25ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (2023) και με το Βραβείο FIPRESCI για τη μεγάλου μήκους ταινία Σμιλεμένες Ψυχές στο 27ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (2025).

Είναι ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου και της Ένωσης Ελληνικού Ντοκιμαντέρ.

Έχει συνεργαστεί σε κινηματογραφικές παραγωγές των Λάκη Παπαστάθη, Δήμου Θέου, Σταύρου Τορνέ, Γιώργου Πανουσόπουλου, Γιώργου Τσεμπερόπουλου και Γιώργου Λάνθιμου.

Στη φιλμογραφία του, που περιλαμβάνει περισσότερα από σαράντα ντοκιμαντέρ, ξεχωρίζουν οι ταινίες Ο Άνθρωπος που Ενόχλησε το Σύμπαν (2000), Άλλος Δρόμος Δεν Υπήρχε (2009), ΜΕΤΑΞΑ ακούγοντας τον χρόνο (2012), Μικρές Ιστορίες Ρομά (2014), Ολυμπία (2015), Το Μέσα Φως (2015), η τριλογία Ωδές στην Ύπαρξη [Για Χωρίς Λόγους συναντήσεις με τον Γιώργο Μανιάτη (2019), Οφειλή (2021), Αποχαιρετισμός η μνήμη του τόπου (2022)] και οι Σμιλεμένες Ψυχές (2025).

Σημαντικότερες διακρίσεις

  • —1ο Βραβείο Ταινίας Τεκμηρίωσης της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, για το Άλλος Δρόμος Δεν Υπήρχε (2010).
  • —Χρυσός Αλέξανδρος για τη συνεισφορά του στην τέχνη του ντοκιμαντέρ, 25ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (2023).
  • —Βραβείο FIPRESCI σε ελληνικό ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους για τις Σμιλεμένες Ψυχές (2025), 27ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.

Μοντάζ ταινιών

  • —Μικρές Ιστορίες Ρομά (2014)
  • —Ολυμπία (2015)
  • —Το Μέσα Φως (2015)
  • —Οφειλή (2021)
  • —ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ — η μνήμη του τόπου (2023)
  • —Σμιλεμένες Ψυχές (2025)
Πλήρης κατάλογος

Φιλμογραφία & Διακρίσεις

Σκηνοθεσία όλων των παρακάτω ταινιών. Στοιχεία παραγωγής και διακρίσεις:

  1. 01

    …ΚΥΝΗΓΟΙ

    Μυθοπλασία, Α/Μ, 16mm, 16΄, 1987 — παραγωγή Σ. Ψυλλάκης

    • ◆Συμμετοχές: Δράμα (1987), Σόφια (1987), Μόναχο (1987) — Κοινό Βραβείο Σχολής, Τελ Αβίβ 1988, ΕΤ2
  2. 02

    CARCASSE (Σκελετός)

    Ντοκιμαντέρ, 17΄, 1988 — παραγωγή VARAN

    • ◆Συμμετοχές: Θεσσαλονίκη — Κινηματογράφος & Πραγματικότητα (1988), Λυών (1988), Karlovy-Vary (1989)
  3. 03

    MON LOINTAIN VOISIN (Ο μακρινός μου γείτονας) — συν-σκηνοθεσία

    Ντοκιμαντέρ, 16mm έγχρωμο, 18΄, 1988 — παραγωγή VARAN

  4. 04

    ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ

    Ντοκιμαντέρ, 59΄, 1993 — παραγωγή Ι.Μ.Σ. [Ι.Τ.Ε.]

  5. 05

    Τ' ΑΔΕΡΦΙΑ

    Ντοκιμαντέρ, 62΄, 1994 — παραγωγή Ι.Μ.Σ. [Ι.Τ.Ε.]

  6. 06

    ΣΦΑΚΙΑ — Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΦΑΡΑΓΓΙΩΝ

    Ντοκιμαντέρ, 25΄, 1995 — παραγωγή Σ. Ψυλλάκης

    • ◆Τιμητική Διάκριση — Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ για το Περιβάλλον, Μυτιλήνη 1996
  7. 07

    ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΣΕ ΜΙΑ ΠΑΛΙΑ ΚΩΜΟΠΟΛΗ

    Ντοκιμαντέρ, 25΄, 1996 — παραγωγή CINETIC

  8. 08

    ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

    Ντοκιμαντέρ, 30΄, 1997 — παραγωγή CINETIC

  9. 09

    ΑΕΙ ΤΙΣ ΕΝ ΚΥΔΩΝΟΣ

    Ντοκιμαντέρ, 55΄, 1997 — παραγωγή ΔΗ.Π.Ε. Χανίων για την ΕΤ-2

  10. 10

    ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΧΥΤΗΡΙΟ ΔΥΟ ΑΙΩΝΩΝ

    Επεισόδιο της σειράς «Αμήχανη Βιομηχανία». Ντοκιμαντέρ, 30΄, 1999 — παραγωγή Δ. Μπακαλμπάσης για τη ΝΕΤ

  11. 11

    Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΕΝΟΧΛΗΣΕ ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ

    Ντοκιμαντέρ, 52΄, 2000 (65΄, 1998 αρχική μορφή) — συμπαραγωγή Ε.Κ.Κ.

    • ◆Ειδικό Βραβείο Καλύτερου Ελληνικού Δημιουργικού Ντοκιμαντέρ, Διεθνής Κριτική Επιτροπή — 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καλαμάτας (Οκτ. 2000)
    • ◆Βραβείο Καλύτερης Ελληνικής Ταινίας, Εταιρία Ελλήνων Σκηνοθετών (εξ ημισείας με το ντοκ. «Η Άδεια»)
  12. 12

    Η ΖΗΜΙΑ ΤΟΥ ΣΠΑΣΜΕΝΟΥ ΚΑΘΡΕΠΤΗ

    Επεισόδιο της σειράς «Δεύτερη Πατρίδα». Ντοκιμαντέρ, 56½΄, 2000 — παραγωγή Δ. Μπακαλμπάσης για τη ΝΕΤ

  13. 13

    ΗΡΘΑΜΕ ΕΔΩ

    Επεισόδιο της σειράς «Δεύτερη Πατρίδα». Ντοκιμαντέρ, 51½΄, 2001 — παραγωγή Δ. Μπακαλμπάσης για τη ΝΕΤ

  14. 14

    Α.Β.Ε.Α. ο πηγμένος χρόνος

    Ντοκιμαντέρ, 27½΄, 2001 — παραγωγή Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου (Κ.Α.Μ.)

  15. 15

    ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΨΑΛΜΩΔΙΑ — Άγιος Θωμάς

    Σειρά «Στα Μονοπάτια της Παράδοσης». Ντοκιμαντέρ, 30½΄, 2001 — παραγωγή Π. Κέκας για τη ΝΕΤ

  16. 16

    ΟΙ ΦΥΛΑΚΕΣ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ

    Ντοκιμαντέρ, 57΄, 2002 — παραγωγή ΚΕ΄ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων

  17. 17

    ΤΙΘΟΡΕΑ — ΛΙΑΝΟΚΛΑΔΙ

    Επεισόδιο της σειράς «Εναλλακτικές Αποδράσεις». Ντοκιμαντέρ, 28΄, 2005 — παραγωγή VIEW STUDIO για τη ΝΕΤ

  18. 18

    ΠΟΛΛΑ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ

    Ντοκιμαντέρ, 62΄, 2005 — παραγωγή Ε.Π.Ι.Ψ.Υ. (Κοινοτική Πρωτοβουλία EQUAL)

  19. 19

    ΠΗΝΕΙΟΣ — σπαράγματα ιστορίας

    Ντοκιμαντέρ, 26΄, 2007 — παραγωγή Σύλλογος Φίλων Πηνειού & Παραποτάμιου Πολιτισμού

  20. 20

    ΠΗΝΕΙΟΣ — ιερή οικολογία

    Ντοκιμαντέρ, 24΄, 2007 — παραγωγή Σύλλογος Φίλων Πηνειού & Παραποτάμιου Πολιτισμού

  21. 21

    ΑΛΛΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΔΕΝ ΥΠΗΡΧΕ

    Ντοκιμαντέρ, 87΄ & 54΄ (2η version), 2009 — πρόγραμμα ΤΕΚΜΗΡΙΟ, συμπαραγωγή Ε.Κ.Κ. & ΕΡΤ Α.Ε.

    • ◆1ο Βραβείο Ταινίας Τεκμηρίωσης — Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου (Μάιος 2010)
    • ◆1ο Βραβείο Ταινίας Μεγάλου Μήκους — 3ο Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας (Οκτ. 2009)
    • ◆Βραβείο Κοινού — 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Λευκωσίας «Όψεις του Κόσμου» (Μάρτ. 2009)
  22. 22

    ΠΑΜΕ ΝΑ ΦΥΓΟΥΜΕ ΑΠΟ ΔΩ

    Ντοκιμαντέρ, 50΄ & 35΄ [2 versions], 2009 — παραγωγή Κοι.Σ.Π.Ε. Χανίων

  23. 23

    166

    Επεισόδιο της σειράς «Νυχτερινή Βάρδια». Ντοκιμαντέρ, 30΄, 2009 — παραγωγή Ν. Πανουτσόπουλος για την ψηφιακή ΕΡΤ

  24. 24

    Ο ΓΑΥΡΟΣ

    Επεισόδιο της σειράς «Νυχτερινή Βάρδια». Ντοκιμαντέρ, 30΄, 2009 — παραγωγή Ν. Πανουτσόπουλος για την ψηφιακή ΕΡΤ

  25. 25

    ΟΙ ΕΠΙΖΩΝΤΕΣ

    Ντοκιμαντέρ, 29΄, 2010 — παραγωγή Α.Π. Θεσσαλονίκης / Φιλοσοφική Σχολή

  26. 26

    ΦΙΛΙΠΠΙΝΕΣ

    Επεισόδιο της σειράς «Φυλές της Αθήνας». Ντοκιμαντέρ, 45΄, 2011 — παραγωγή Π. Παπαδόπουλος για την ΕΡΤ

  27. 27

    Προκόπης — Καρολίνα

    Επεισόδιο της σειράς «Φιλοξενούμενοι». Ντοκιμαντέρ, 45΄, 2011 — παραγωγή TOP CUT για την ΕΡΤ

  28. 28

    Στράτος — Alice Anne

    Επεισόδιο της σειράς «Φιλοξενούμενοι». Ντοκιμαντέρ, 45΄, 2011 — παραγωγή TOP CUT για την ΕΡΤ

  29. 29

    ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗ 120, ΧΑΝΙΑ

    Επεισόδιο της σειράς «docville». Ντοκιμαντέρ, 45΄, 2011 — παραγωγή Marco Gastine / MINIMAL FILMS για την ΕΡΤ

  30. 30

    ΜΕΤΑΞΑ — ακούγοντας το χρόνο

    Ντοκιμαντέρ, 87΄, 2012 — παραγωγή Σ. Ψυλλάκης, συμπαραγωγή ΕΡΤ Α.Ε., ενίσχυση Ε.Κ.Κ.

    • ◆2ο Βραβείο Ταινίας Μεγάλου Μήκους — 6ο Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας (Οκτ. 2012)
  31. 31

    Ο ΞΕΝΟΣ (Γιώργος Δεπόλλας)

    Επεισόδιο της σειράς «Οπτική Γωνία». Ντοκιμαντέρ, 30΄, 2013 — παραγωγή Ν. Πανουτσόπουλος για τη ΝΕΤ

  32. 32

    ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ (Γ. Μπεχράκης — Λ. Πιταράκης)

    Επεισόδιο της σειράς «Οπτική Γωνία». Ντοκιμαντέρ, 30΄, 2013 — παραγωγή Ν. Πανουτσόπουλος για τη ΝΕΤ

  33. 33

    ΤΟ ΧΡΩΜΑ (Στράτος Καλαφάτης)

    Επεισόδιο της σειράς «Οπτική Γωνία». Ντοκιμαντέρ, 30΄, 2013 — παραγωγή Ν. Πανουτσόπουλος για τη ΝΕΤ

  34. 34

    ΜΙΚΡΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΡΟΜΑ

    Ντοκιμαντέρ, 67΄, 2014 — παραγωγή Ε.Κ.Κ. — Β & Χ Μουσείο — Σ. Ψυλλάκης

    • ◆1ο Βραβείο Ντοκιμαντέρ Μεγάλου Μήκους — 3ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Ιεράπετρας (Αύγ. 2016), εξ ημισείας με το «memORIAL»
    • ◆2ο Βραβείο Κοινωνικού–Πολιτικού Ντοκιμαντέρ — 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ «Πέρα από τα Σύνορα», Καστελλόριζο (Σεπτ. 2017)
  35. 35

    ΟΛΥΜΠΙΑ

    Ντοκιμαντέρ, 45΄, 2015 — παραγωγή Σ. Ψυλλάκης

    • ◆Βραβείο Κοινού — 17ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (2015)
  36. 36

    ΤΟ ΜΕΣΑ ΦΩΣ

    Ντοκιμαντέρ, 92΄, 2015 — παραγωγή Μουσείο ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ

    • ◆Ειδικό Βραβείο Κριτικής Επιτροπής — 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Ιεράπετρας (Αύγ. 2015)
    • ◆Τιμητική Διάκριση — 9ο Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας (Οκτ. 2015)
    • ◆Best Feature Documentary — Around Films International Film Festival (Φεβρ. 2016)
    • ◆1ο Βραβείο & Βραβείο Μουσικής — 9th London Greek Film Festival (Μάιος 2016), εξ ημισείας με το «Argo Navis»
  37. 37

    ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΙΚΚΟΣ

    Επεισόδιο της σειράς «Αυτοί που Τόλμησαν». Ντοκιμαντέρ, 52΄, 2016 — παραγωγή COSMOTE TV

  38. 38

    ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ

    Ντοκιμαντέρ, 24΄, 2019 — παραγωγή Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας

  39. 39

    Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΜΟΥ

    Ντοκιμαντέρ, 4΄, 2020 — παραγωγή Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης

  40. 40

    ΓΙΑ ΧΩΡΙΣ ΛΟΓΟΥΣ — συναντήσεις με τον Γιώργο Μανιάτη

    Ντοκιμαντέρ, 98΄, 2019 — παραγωγή Σ. Ψυλλάκης & 2/35 · Μέρος της τριλογίας «Ωδές στην Ύπαρξη»

    • ◆2ο Βραβείο Ταινίας Μεγάλου Μήκους — 13ο Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας (Νοέμ. 2019)
    • ◆Τελική υποψηφιότητα — Βραβείο Ταινίας Τεκμηρίωσης, Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου (2020)
  41. 41

    ΟΦΕΙΛΗ

    Ντοκιμαντέρ, 77΄, 2021 — παραγωγή Σ. Ψυλλάκης & Β. Φάμπας · Μέρος της τριλογίας «Ωδές στην Ύπαρξη»

    • ◆1ο Βραβείο Ντοκιμαντέρ Μεγάλου Μήκους / Βραβείο Κοινού — 9ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων (Οκτ. 2021)
    • ◆Βραβείο Σκηνοθεσίας — 15ο Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας (Νοέμ. 2021)
    • ◆Υποψηφιότητα IRIS Awards 2022 — Best Feature Documentary, Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου
    • ◆Best European Documentary — Stanley Film Awards (4η έκδοση, Ιούν. 2022)
    • ◆Best Feature Documentary — Stockholm Gold Awards International Film Festival (Μάιος–Αύγ. 2022)
  42. 42

    ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ — η μνήμη του τόπου

    Ντοκιμαντέρ, 88΄, 2023 — παραγωγή Σ. Ψυλλάκης & Β. Φάμπας · Μέρος της τριλογίας «Ωδές στην Ύπαρξη»

    • ◆Υποψηφιότητα IRIS Awards — Best Feature Documentary, Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου
  43. 43

    ΣΜΙΛΕΜΕΝΕΣ ΨΥΧΕΣ

    Ντοκιμαντέρ, 89΄, 2025 — παραγωγή Ματθαίος Φραντζεσκάκης / Πολιτιστική Εταιρία Κρήτης

    • ◆Βραβείο FIPRESCI (Διεθνής Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου) σε ελληνικό ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους
    • ◆Βραβείο της ΕΡΤ
    • ◆Βραβείο Καλύτερης Ταινίας — Επιτροπή Νεότητας Πανεπιστημίων Θεσσαλονίκης
    • ◆Βραβείο ΕΚΚΟΜΕΔ Καλύτερου Ελληνικού Ντοκιμαντέρ — 10ο Beyond Borders Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καστελλορίζου (2025)
    • ◆Υποψηφιότητα IRIS Awards 2026 — Best Feature Documentary, Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου