ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ — η μνήμη του τόπου

“Cher Stavros,

Je te copie ce que j'écris, dans mes notes personnelles du matin, pour comprendre ce que j'ai ressenti à ton film:

Hier Dimanche 3 Novembre je vois au Grand Action dans la grande salle Henri Langlois, le film Adieu mémoire de la terre. L’effet est complètement différent de son visionnage sur ordinateur. La présence du personnage est puissante. Il répète sa décision de ne se rendre jamais, expression de la force de vie inouïe qui l’habite, qu’il nous la fait partager cinématographiquement par ses récits. L'approche et la découverte des grottes, les tentatives d'escalade... tout le processus est filmé avec l'équipe comme un mélange d'escapade et de repérages de cinéma. Et pourtant nous sommes pris par le récit de Yiannis. Je rampe avec lui dans les grottes, bousculé par les rochers, les stalactites, risquant de glisser et tomber comme son frère, ou ayant la peur d’être étouffé, enfumé, mitraillé… Dans les embuscades j’évite les balles avec lui, la peur qu‘il ne s‘échappe pas me tord le ventre… Sans  acteurs casqués, sans fusils, ni uniformes je suis comme dans un film de Samuel Fuller, avec les combattants, tendu de suspens sur mon siège. Les descriptions et visites des grottes sont coupées de ses histoires dans sa cuisine. Forme simple. Le documentaire et la fiction, par des moyens différents, créent du cinéma. Au delà du « devoir de mémoire » souligné par l’organisateur, au delà de ces concepts froids, il s’agit de cinéma, de son miracle.” [έτσι μου έγραψε ο δάσκαλος μου Jean Noël Cristiani, στο VARAN, μετά τη προβολή του ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΥ στο Grand Action στο Παρίσι στις 03-12-2023]

"Αγαπητέ Σταύρο,

Σου αντιγράφω αυτά που έγραψα στις προσωπικές μου σημειώσεις σήμερα το πρωί, για να καταλάβεις πώς ένιωσα για την ταινία σου:

Χθες, Κυριακή 3 Νοεμβρίου, είδα την ταινία Adieu mémoire de la terre (ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ η μνήμη του τόπου) στο Grand Action στο μεγάλο θέατρο Henri Langlois. Το αποτέλεσμα ήταν τελείως διαφορετικό από αυτό που είχα δει στον υπολογιστή. Η παρουσία του χαρακτήρα είναι ισχυρή. Επαναλαμβάνει την απόφασή του να μην παραδοθεί ποτέ, έκφραση της απίστευτης εσωτερικής δύναμης που κρύβει μέσα του και την οποία μοιράζεται μαζί μας κινηματογραφικά μέσα από τις ιστορίες του. Η προσέγγιση και η ανακάλυψη των σπηλαίων, οι απόπειρες αναρρίχησης σε αυτά... όλη η διαδικασία κινηματογραφείται με την ομάδα ως ένα πάντρεμα απόδρασης και εξερεύνησης κινηματογραφικών τοποθεσιών. Και όμως, είμαστε εγκλωβισμένοι στην ιστορία του Γιάννη. Σέρνομαι μαζί του μέσα στις σπηλιές, στριμωγμένος από βράχους και σταλακτίτες, κινδυνεύοντας να γλιστρήσω και να πέσω όπως ο αδελφός του, ή φοβούμενος μήπως πνιγώ, καπνιστώ, εκπνεύσω, πυροβοληθώ από πολυβόλο... Στις ενέδρες αποφεύγω τις σφαίρες μαζί του, ο φόβος ότι δεν θα γλιτώσει στριφογυρίζει το στομάχι μου... Χωρίς ηθοποιούς με κράνη, όπλα και στολές είμαι σαν σε ταινία του Σάμιουελ Φούλερ, μαζί με τους μαχητές, σφιγμένος από αγωνία στη θέση μου. Οι περιγραφές και οι επισκέψεις στις σπηλιές διανθίζονται με τις ιστορίες του στην κουζίνα του. Απλή μορφή. Το ντοκιμαντέρ και η μυθοπλασία, με διαφορετικά μέσα, δημιουργούν κινηματογράφο. Πέρα από το "καθήκον μνήμης" που τονίζει ο διοργανωτής, πέρα από αυτές τις ψυχρές έννοιες, πρόκειται για τον κινηματογράφο, για το θαύμα του".