10 ΤΑΙΝΙΕΣ ΨΥΛΛΑΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ (10 ταινίες Ψυλλάκη)

Οι ταινίες αυτού του βιβλίου δεν συνδέονται από θέμα, αλλά από στάση. Από έναν τρόπο να στέκεσαι απέναντι στον κόσμο και στον άλλον και να τους αφήνεις να μιλήσουν.

Δεν ξεκινούν από την πρόθεση να εξηγήσουν, ούτε να αποδείξουν. Συχνά δηλώνεται ρητά ότι «δεν είναι βιογραφία». Αυτό δεν αποτελεί άρνηση της ιστορίας· αποτελεί μετατόπιση του ενδιαφέροντος. Το κέντρο δεν είναι τα γεγονότα, αλλά η εμπειρία. Όχι τι συνέβη, αλλά πώς βιώθηκε.

Άλλοτε πρόκειται για ανθρώπους που βρέθηκαν στο περιθώριο· άλλοτε για πρόσωπα που στάθηκαν στο όριο του θανάτου· άλλοτε για εκείνους που κουβαλούν μέσα τους έναν ολόκληρο τόπο. Σε κάθε περίπτωση, η κάμερα δεν αναζητά το εντυπωσιακό. Αναζητά τον λόγο όπως γεννιέται, με τις παύσεις, τις αμφιβολίες και τις αντιφάσεις του.

Η σχέση με τον χρόνο είναι καθοριστική. Ο χρόνος της ασθένειας, της αναμονής, της παρανομίας, της μαθητείας, της δημιουργίας. Οι ταινίες δεν σπεύδουν να κλείσουν νοήματα. Στέκονται «πριν από κάθε απάντηση». Αφήνουν τον θεατή να κινηθεί ελεύθερα ανάμεσα στον εσωτερικό και τον εξωτερικό κόσμο.

Ο τόπος επίσης δεν λειτουργεί ως φόντο. Είτε πρόκειται για ένα ψυχιατρείο, είτε για μια σπηλιά, είτε για ένα νοσοκομείο, είτε για ένα παραθαλάσσιο «safe place», ο χώρος είναι φορέας εμπειρίας. Άνθρωποι και περιβάλλον συνυπάρχουν, αλληλοφωτίζονται και μεταβάλλονται μαζί.

Σε όλα τα κείμενα επανέρχεται, άμεσα ή έμμεσα, μια λέξη: αξιοπρέπεια. Όχι ως σύνθημα, αλλά ως υπόγεια σταθερά. Ως δυνατότητα του ανθρώπου να στέκεται μέσα στην ευθραυστότητά του χωρίς να γίνεται ούτε σύμβολο ούτε διδαχή.

Οι ταινίες αυτές δεν φιλοδοξούν να δώσουν απαντήσεις. Επιχειρούν να καταγράψουν συναντήσεις. Να διασώσουν τον τρόπο που κάποιος μίλησε, στάθηκε, κοίταξε. Αν υπάρχει κάτι που τις διατρέχει, είναι η εμπιστοσύνη ότι μέσα από την προσεκτική ακρόαση μπορεί να φανερωθεί κάτι ουσιώδες ̶ όχι μεγαλύτερο από τον άνθρωπο, αλλά στο μέγεθός του.

Έχουν χαρακτηριστεί «ιστορίες εμπιστοσύνης», «απλές σαν λαϊκά αναγνώσματα» και «στοχαστικά δοκίμια». Σχόλια που με προβλημάτισαν. Καθένα τους κρύβει μια αλήθεια.

Το βιβλίο αυτό συγκεντρώνει αυτές τις δέκα διαδρομές όπως διαμορφώθηκαν στον χρόνο. Όχι ως απολογισμό, αλλά ως ίχνη μιας πορείας που συνεχίζεται.